Yurak

Vazifasi

Qonni tomirlar boʻylab uzluksiz haydab turadi: bir qisqarishda qorinchalardan qon katta va kichik qon aylanish doiralariga chiqariladi. Shu tufayli hujayralarga kislorod va oziq moddalar yetib boradi, karbonat angidrid va chiqindilar olib ketiladi.

Tuzilishi

Toʻrt boʻshliqli muskulli aʼzo: oʻng va chap boʻlmacha, oʻng va chap qorincha. Boʻlmacha bilan qorincha orasida tabaqali klapanlar (oʻngda uch tabaqali, chapda ikki tabaqali), qorinchalar chiqishida yarimoysimon klapanlar bor — ular qonni faqat bir yoʻnalishda oʻtkazadi. Devori uch qavat: ichki epikard yoʻli (endokard), oʻrta muskul qavati (miokard) va tashqi parda. Chap qorincha devori eng qalin, chunki qonni butun tanaga haydaydi.

Joylashuvi

Koʻkrak qafasi ichida, ikki oʻpka orasidagi oraliqda (koʻks oraligʻi), diafragmaning ustida. Uchdan ikki qismi koʻkrak suyagidan chapda yotadi, choʻqqisi pastga va chapga qaragan. Tashqaridan yurak xaltasi (perikard) oʻrab turadi.

Oʻlchamlari

Qiziqarli fakt

Yurak sutkasiga taxminan 100 ming marta uriladi va 7000 litrga yaqin qon haydaydi. Uning muskuli charchamaydi, chunki har bir qisqarishdan keyin qisqa dam oladi.

Qismlari

• Chap boʻlmacha Atrium sinistrum
• Chap qorincha Ventriculus sinister
• Oʻng qorincha Ventriculus dexter
• Oʻng boʻlmacha Atrium dextrum
• Chap boʻlmacha-qorincha klapanining orqa tavaqasi Cuspis posterior valvae atrioventricularis sinistrae
• Oʻng qorinchaning oldingi soʻrgʻichsimon mushagi Musculus papillaris anterior ventriculi dextri
• Chap qorinchaning pastki soʻrgʻichsimon mushagi Musculus papillaris inferior ventriculi sinistri
• Oʻng boʻlmacha-qorincha klapanining pastki tavaqasi Cuspis inferior valvae atrioventricularis dextrae
• Oʻng boʻlmacha-qorincha klapanining toʻsiq tavaqasi Cuspis septalis valvae atrioventricularis dextrae
• Oʻng qorinchaning pastki soʻrgʻichsimon mushagi Musculus papillaris inferior ventriculi dextri
• Oʻpka poyasi klapanining oʻng yarimoysimon tavaqasi Valvula semilunaris dextra valvae trunci pulmonalis
• Oʻpka poyasi klapanining oldingi yarimoysimon tavaqasi Valvula semilunaris anterior valvae trunci pulmonalis
• Oʻpka poyasi klapanining chap yarimoysimon tavaqasi Valvula semilunaris sinistra valvae trunci pulmonalis
• Oʻng qorinchaning toʻsiq soʻrgʻichsimon mushagi Musculus papillaris septalis ventriculi dextri
• Aorta klapanining tojsiz tavaqasi Valvula noncoronaria valvae aortae
• Aorta klapanining oʻng toj tavaqasi Valvula coronaria dextra aortae
• Aorta klapanining chap toj tavaqasi Valvula coronaria sinistra aortae